Starfsþróun leiðir til umbóta og jákvæðrar þróunar

03.09.2018 | Skólinn

Starfsþróun leiðir til umbóta og jákvæðrar þróunar

Ráðstefna um starfsþróun og mikilvægi hennar fyrir framþróun skólastarfs fór fram í febrúar. Menntavísindasvið Háskóla Íslands, í samstarfi við mennta- og menningarmálaráðuneytið og Kennarasamband Íslands, stóðu fyrir ráðstefnunni um þetta mikilvæga mál þar sem markmiðið var að efna til samtals meðal þeirra sem koma að starfsþróun kennara.

Björk Óttarsdóttir er formaður samstarfsráðs um starfsþróun kennara og skólastjórnenda og fór hún yfir störf ráðsins í setningarávarpi ráðstefnunnar. Hlutverk samstarfsráðsins er að vera vettvangur fyrir samstarf og samráð aðila um starfsþróun kennara, skólastjórnenda og annarra fagstétta skóla.

„Starfsþróun er samfellt, meðvitað og mótað ferli sem leiðir til umbóta og ­jákvæðrar þróunar. Hún er beintengd daglegu starfi kennara með nemendum og skipulögð í kringum raunveruleg viðfangsefni starfsins. Stefnumiðuð starfsþróun stuðlar að aukinni starfsánægju, hún hefur áhrif á ­árangur í starfi og minnkar líkur á kulnun eða brotthvarfi kennara úr starfi,“ sagði Björk.

Starfsþróun er í raun ævilöng menntun benti Björk á, en menntun er sameiginlegt forgangsverkefni stjórnvalda og þeirra sem eiga aðkomu að menntakerfinu í landinu. Einnig er áhersla á nýliðun í kennslu og að auka áhuga á nýliðun. Björk sagði að skapa þurfi góðar aðstæður og möguleika á fjölbreyttri menntun og starfsþróun fyrir kennara alla starfsævi með skipulagi, tíma, fræðslu og faglegum stuðningi við allra hæfi. Leggja þarf áherslu á þekkingu og reynslu reyndra kennara þannig að það nýtist öðrum kennurum og skólastarfinu í heild. Skapa þarf reyndum kennurum starfsþróun til samræmis við reynslu þeirra og hlutverk. Styðja þarf við fjölbreytta aðkomu háskóla að starfsþróun kennara og stuðla að nánum tengslum háskóla og starfsvettvangs.

Björk benti á mikilvægi leiðsagnar og endurgjöf. „Skapa þarf nýliðum og leiðsagnarkennurum aðstæður í starfi til að fá leiðsögn og til að veita leiðsögn. Skilgreina þarf fjölbreytt stoðkerfi við skóla og stuðningskerfi til að halda utan um vettvangsnám kennara­nema, leiðsögn við nýliða og aðra starfandi kennara. Einnig þurfa skólar fjármuni til að skipuleggja og bjóða upp á fjölbreytta starfsþróun á vinnustað. Skilgreina þarf hvaða tími og fjármunir til starfsþróunar eru nú þegar til staðar í kerfinu og meta hvernig núverandi tími og fjármagn nýtist. Í framhaldinu verði settar fram tillögur um hvernig tími og þessir þættir eigi að nýtast til að markmiðum tillagna fagráðsins verði náð,“ sagði Björk.

Að lokum lagði Björk áherslu á að samstarfsráð um starfsþróun eigi að tryggja að áfram verði haldið með starf fagráðsins. Hún benti fólki á að fylgjast með starfinu á vefslóðinni starfsthrounkennara.is en þar má finna allar upplýsingar um starf ráðsins. Þar eru rafræn gögn geymd og áhugaverðu efni sem tengist starfsþróun kennara og skólastjórnenda er miðlað þar.

„Starfendarannsóknir veita kennurum kjark og þor til að gera breytingar á starfinu, auka starfsánægju þeirra, færa þá nær nemendum og hvetja til þverfaglegs samstarfs. Þær hafa áhrif á sjálfsmynd kennara, veita kennurum vald yfir eigin þekkingu á starfinu og leiða til varanlegra breytinga á kennsluháttum. En þær valda einnig togstreitu vegna tímaskorts þar sem hvorki er gert ráð fyrir sérstökum tíma fyrir rannsóknir né þverfaglegs samstarf þannig að starfendarannsóknin bætist ofan á allt annað. Sumir finna fyrir óöryggi gagnvart rannsóknaraðferðum og telja sig þurfa meiri stuðning þar. Einnig er erfitt að gagnrýna eigið starf og það tekur á að gera breytingar því alltaf er eitthvað sem gengur ekki vel til að byrja með. Þá geta hópurinn og ytri ráðgjafinn veitt mikilvægan stuðning. Einnig er hér mikilvægt að afla fjölbreyttra gagna og hlusta á raddir nemenda. Hefð og samningar gera ráð fyrir samstarfi kennara í sínum faggreinum á meðan starfendarannsóknarhópurinn er þverfaglegur,“ sagði Hjördís Þorgeirsdóttir, félagsfræðikennari við Menntaskólann við Sund, en erindi hennar má finna í heild sinni hér.

„Mikill kraftur var í kennarahópnum og vilji til að halda áfram með verkefnið eftir að fyrsta árinu lauk. Í kjölfarið hófst þriggja ára þróunarvinna þar sem spjaldtölvur voru innleiddar í leikskólastarfið með nýsköpun í kennsluháttum að leiðarljósi. Markmiðið var áfram að vinna með málið á skapandi hátt en nú í gegnum sögu-, rafbóka- og myndbandagerð. Frá upphafi var lagt upp með að líta á snjalltæknina sem verkfæri og nýja leið til að læra. Sett voru skýr markmið um hvernig tæknin var nýtt í starfinu og mikið lagt upp úr að sköpunargleðin fengi að njóta sín í verkum barna og kennara. Þegar verkefnið hófst var til ein spjaldtölva í skólanum en í dag hefur hver hópstjóri, auk sérkennslustjóra, spjaldtölvu til afnota fyrir sig og sinn hóp. Frá upphafi var mikið lagt upp úr jafningjafræðslu og að kennarar hjálpuðust að við að læra á tækin,” sagði Íris Hrönn Kristinsdóttir, verkefnastjóri þróunarverkefnis í leikskólanum Krógabóli og leikskólakennari. Erindi hennar má finna í heild sinni hér.

Greinin birtist í Skólavörðunni, 1. tbl. 2018. Lestu blaðið hér.

Viðfangsefni: Starfsþróun