Nemendalýðræði í öndvegi í Kanada

04.09.2018 | Raddir

Nemendalýðræði í öndvegi í Kanada

Hópur kennara frá þremur íslenskum grunnskólum hélt um miðjan apríl á uLead ráðstefnuna í Banff í Kanada. uLead ráðstefnan hefur verið haldin fjögur ár í röð á vegum skólayfirvalda í Alberta fylki, nánar tiltekið Council for School Leadership sem er sérfræðingaráð Kennarasambands Albertafylkis (Alberta Teacher‘s Association, ATA). Þema ráðstefnunnar þetta árið var hvernig leiða megi skóla með hönnun að leiðarljósi og að ræða í hvaða átt við stefnum sem leiðtogar og kerfi. Vekja átti þátttakendur til umhugsunar um það á nokkuð ögrandi hátt hvers vegna skólastjórnendur og ráðamenn taka þær vísvitandi ákvarðanir sem þeir gera til að ná fram ákveðnum námsárangri.

Ráðstefnuna sóttu yfir þúsund skólastjórnendur og kennarar, þar af fjölmargir skólastjórar úr Reykjavík. Um fimmtíu fyrirlesarar hvaðanæva af úr heiminum héldu erindi og vinnustofur. Ráðstefnan stóð yfir í fjóra daga og var um margt áhugaverð. Upphafserindið hélt Rebecca Hare, iðnhönnuður og kennari. Hún heillaði ráðstefnugesti með líflegri framkomu og staðfestu og velti meðal annars upp eftirfarandi spurningum:

Creativity. Businesses want to harness it in their employees. Educators want to foster it in their students. Schools want to inspire it in their teachers. Parents want to encourage it in their children. But how do we teach it? How do we measure it? How do we design creativity into an educational system that seems to discourage it at every turn? And how do we as leaders help students tap into it so they’re confident learners and problem solvers in any situation?

Dr. Simon Breakspear fékk það hlutverk að ávarpa ráðstefnugesti í upphafi hvers dags sem hann gerði með einstökum hætti. Simon er þekktur innan menntageirans á alheimsvísu, bæði sem rannsakandi og frömuður í menntamálum. Hans hugleiðingar sem kveiktu í gestum, voru nokkuð almennar en áttu greinilega við alla. Fyrsta morguninn velti hann meðal annars upp eftirfarandi:

Changing times require schools to become modern learning organisations - that are able to adapt to external shifts, embrace innovation and ultimately improve a range of valued student outcomes. It is the work of educational leaders to create the teams, cultures and organizational routines necessary for schools to become sites of powerful learning for both students and adults.

Grundvöllur samstarfs kannaður
Nokkrir háttsettir ráðamenn sóttu ráðstefnuna og má þar meðal annars nefna Lilju Alfreðsdóttur, mennta- og menningarmálaráðherra, en hún tók þátt í pallborðsumræðum um námskrá. Í þeim umræðum tóku einnig þátt Judge David Arnot, formaður mannréttindanefndar Saskatchewanfylkis, og David Eggen, menntamálaráðherra Albertafylkis. Ólafur Loftsson, fráfarandi formaður Félags grunnskólakennara, Skúli Helgason, formaður skóla- og frístundaráðs Reykjavíkur, og Lilja Alfreðsdóttir héldu svo utan um eina málstofuna þar sem menntastefna Reykjavíkurborgar var kynnt auk þess sem sagt var frá vinnu við bókun eitt.

Eftir áhugaverða og fræðandi daga í Banff hélt hópurinn af stað í næsta leiðangur. Tilgangur þessarar ferðar var að kanna grundvöll fyrir samstarfi á milli íslenskra og kanadískra skóla, kennara og nemenda. Skólar í Albertafylki hafa átt farsælt samstarf við bæði Finna og Norðmenn á undanförnum árum. Kennarasamtökum fylkisins þótti því áhugavert að horfa til Íslands með samstarf í huga. Grundvöllur var lagður á ráðstefnu sem fulltrúar allra fjögurra þjóða sóttu á Flúðum í október síðastliðnum. Fulltrúar ATA skipulögðu þá ráðstefnu og sáu einnig um skipulag þessa næsta skrefs í ferlinu, að hittast og „máta sig“ saman. Íslenski hópurinn lagði því spenntur af stað í svolitla óvissuferð en þó með dyggan leiðsögumann, kanadíska skólastjórann Ian Baxter, sem hefur mikla reynslu af samstarfi af þessu tagi enda verið hluti af ferlinu hjá ATA frá upphafi.

Fyrri skólinn sem hópurinn heimsótti heitir Banded Peak School, staðsettur í Bragg Creek rétt utan við Calgary. Hann er svokallaður k-8 skóli, fyrir nemendur frá því sem við myndum kalla elstu deild leikskóla og út 8. bekk. Það fyrsta óvænta sem við mættum var íslensk stelpa sem hefur verið búsett í Kanada í mörg ár, Anna Hayne. Hún kennir í skóla í fylkinu, frétti af íslenskri sendinefnd á leiðinni og fékk leyfi til að mæta á staðinn. Banded Peak er fremur nýlegur sveitaskóli og telur 306 nemendur. Eftir stutta kynningu skipti hópurinn sér upp og kíkti inn í kennslustundir þar sem fram fór afar fjölbreytt starf. Hefðbundið útlit var á kennslustofunum, borð og stólar fyrir nemendur og kennaraborð fyrir kennara, snjalltöflur í flestum stofum. Mikið er lagt upp úr því að rækta tengslin við samfélagið og taka foreldrar virkan þátt í skólastarfinu. Eitt helsta sérkenni skólans er 40 ekra skólalóð sem mikið er nýtt í útikennslu. Nemendur fara út allan ársins hring hvernig sem viðrar, nema allra yngstu börnin sem fara ekki út ef frostið fer niður fyrir 20 gráður. Annars mæta allir klæddir í takt við veðrið hverju sinni. Íslenski hópurinn fór í stutta gönguferð um lóðina og gegndu nemendur hlutverki leiðsögumanna. Það vakti nokkra kátínu (og mögulega smá ugg) í hópnum þegar skólastjórinn spurði einn af kennurum skólans hvort bjarnarspreyið væri ekki örugglega með í för. Dýralíf í uppsveitum Alberta er aðeins fjölbreyttara en það íslenska.

Frábærar móttökur
Frá Bragg Creek lagði hópurinn aftur af stað í bílferð. Vegalengdirnar eru öllu lengri þarna megin en fólk virðist ekki setja það fyrir sig að aka upp undir klukkustund til vinnu. Nemendur þurfa jafnvel að eyða álíka löngum tíma í skólabílum. Síðari skólinn sem var heimsóttur heitir New Norway School og er í samnefndum bæ sunnan við Edmonton. Ætlunin var að keyra beint á hótel til að hvíla sig fyrir skólaheimsóknina næsta dag en hópurinn fékk óvænt boð á lacrosse leik ungmenna í Camrose, næsta bæ við. Leikurinn reyndist hin besta skemmtun og heimaliðið fékk mikinn stuðning Íslendinganna sem vöktu athygli fyrir hvatningaróp úr stúkunni.

Næsta dag mætti hópurinn í New Norway School, í samnefndum bæ, þar sem nemendur höfðu séð um að undirbúa alla dagskrá. Það fyrsta sem tók á móti hópnum var skilti sem bauð íslensku sendinefndina velkomna. Eftir að hafa hlustað á kanadíska þjóðsönginn, sem er spilaður í hátalarakerfi skólans á hverjum morgni, var haldið inn í íþróttasalinn. Þangað komu allir nemendurnir en skólinn er k-12 skóli, frá leikskóla alveg út menntaskóla (high school). Nemendurnir settust á áhorfendapallana en Íslendingarnir í stóla þar fyrir framan, aðeins stillt upp til sýnis. Spilað var kynningarmyndband um skólann sem útbúið var af nemendum, yngstu nemendurnir færðu svo hópnum fjöldann allan af teikningum sem höfðu verið gerðar sérstaklega fyrir þessa heimsókn. Ekki laust við að fólk yrði ögn klökkt. Eftir að hafa svarað nokkrum spurningum frá nemendum ákvað hópurinn að kenna viðstöddum víkingaklappið við mikinn fögnuð. Þá skipti hópurinn sér upp og fékk að kíkja inn í kennslustundir áður en farið var í hádegisverð sem heimilisfræðihópur nemenda í 12. bekk útbjó. Ekki var hægt að yfirgefa svæðið án þess að prófa hina nýuppgötvuðu íþrótt lacrosse og var spilaður afar fjörugur leikur með nemendum áður en haldið var af stað til Edmonton þaðan sem fljúga átti heim til Íslands.

Frumkvæði og virkni
Eitt af því sem vakti hvað mesta athygli hópsins í þessari ferð var hversu tilbúnir nemendur voru að ræða verkefni sín og gera grein fyrir þeim. Sama hvort það var á yngsta stigi, miðstigi eða unglingastigi þá voru nemendur ekki bara með það á hreinu hvað þeir voru að gera heldur gátu alltaf líka útskýrt tilganginn, hvaða hugsun lá að baki framkvæmdinni. Frumkvæði og virkni í kennslustundum var áberandi, mikið er lagt upp úr nemendalýðræði, að nemendur séu virkir þátttakendur í náminu. Í heildina var hópurinn afar ánægður með hvernig til tókst, bæði fræðilega hlutann í upphafi en ekki síður skólaheimsóknirnar í síðari hluta ferðarinnar. Slíkar heimsóknir bæði opna augun fyrir nýjum hlutum en ekki síður fyrir því sem vel er gert í eigin umhverfi, það má ekki vanmeta.

Höfundar eru Gunnhildur Stefánsdóttir textílkennari, Finnur Númason smíðakennari, Hulda María Magnúsdóttir samfélagsgreinakennari, Sigurlína Freysteinsdóttir stærðfræðikennari, Helena Bergström, myndmennta- og smíðakennari, Örn Arnarson umsjónarkennari og Sigurður Þ. Sigurþórsson aðstoðarskólastjóri.

Greinin birtist í Skólavörðunni, 1. tbl. 2018. Lesið blaðið hér.

Viðfangsefni: Grunnskólinn, Skólaheimsóknir, Frumkvæði